چاپ        ارسال به دوست

مدل کوه یخ(ICEBERG)

کوه یخ یکی از مدل هایی است که متفکران سیستمی از با استفاده از آن به تحلیل مسائل می پردازند که استفاده از این روش، شامل کاربردهای وسیعی می شود. در واقع این مدل بیان می کند که متفکران سیستمی، علاوه بر توجه به ظاهر مسائل که بر همگان آشکار است، بعد های پنهان آنها را نیز باید در مدلسازی خود مد نظر قرار دهند. همانگونه که دریانوردان در مواجهه با کوه یخ، علاوه بر قسمتی که آشکار است و بالای سطح آب قرار دارد، باید قسمتی از آن را که در زیر سطح آب قرار دارد و قابل رؤیت نیست را نیز مد نظر داشته باشند تا کشتی های خود را از آسیب حفظ کنند. در واقع مدل کوه یخ نشانگر سطوح عمیق درک و فهم از سیستم است.

تفکر سیستمی شامل مجموعه ای از مفاهیم و ابزارهایی است که بر روابطی که هر سیستمی را تشکیل می دهند، تمرکز می کند. روش ICEBERG، روشی مبتنی بر رویکرد سیستمی و جامع در حل مسئله است که در آن، تحلیل مسئله طی چهار گام اصلی و در هر مرحله با بهره گیری از ابزارهای مختلف صورت می گیرد. این گام ها شامل: شناخت دقیق وقایع، بررسی پیشینه و روند تغییرات پارامترهای کلیدی، استخراج مدل مفهومی دینامیکی مسئله و شناسایی مدل های ذهنی حاکم بر مسئله می باشند. لایه وقایع عمدتاً بر خود مسئله ای که رخ داده است، تمرکز می کند. در لایه الگو های رفتاری، نحوه تغییرات الگو های رفتاری مانند روند ها مورد توجه هستند. در لایه ساختار سیستم، عوامل تاثیرگذار بر الگو ها شناسایی می شوند و در نهایت در لایه آخر که دربرگیرنده مدل های ذهنی است، فرضیات و باورهای کارشناسان در مورد سیستم مطرح می شوند. شکل زیر این مدل را نشان می دهد.

در ادامه با ارائه مثالی از کاربرد مدل کوه یخ، نقش این مدل در شناخت دقیق مسئله و درک سیستم به خوبی نمایان خواهد شد. ساختار زبان به گونه ای است که به نحوی متفاوت در شعر، نثر و متن به کار می رود، بنابراین درک اشعار و متون ادبی از متن های عادی متفاوت است. علی الخصوص برای یک دانش آموز دبیرستانی ساختار منحصر به فرد اشعار، می تواند مانع دیگری برای فهم کلمات و عبارات باشد. استاندارد های مرکزی مرسوم ((CCSS) (The Common Core State Standards، نه مهارت مختلفی را که خواننده برای درک و فهم متن به آنها نیاز دارد را پیشنهاد می دهد که در واقع برای یادگیری بهتر زبان انگلیسی به کار می روند. یک معلم دبیرستان در ایالات متحده، مدل کوه یخ، دیگر ابزارهای تفکر سیستمی و استانداردCCSS را با یکدیگر ترکیب کرده است تا به دانش آموزان خود، درک و فهم متون ادبی و اشعار را آموزش دهد. مهارت های در برگیرنده استاندارد CCSS در سه دسته طبقه بندی می شوند شامل:

1- ایده ها و جزئیات کلیدی

2- فرم و ساختار

3- ادغام دانش و ایده ها

مدل کوه یخ یک راه ساده و بصری برای کمک به دانش آموزان در به کار گیری این استانداردها، فراهم می کند. با در نظر گرفتن یک متن در غالب لایه های مدل کوه یخ، خوانندگان به طور مداوم درک مفاهیم کلیدی یک متن ادبی را بر طبق استانداردهای CCSS ، محک می زنند.

در بخش ایده های کلیدی و جزئیات استانداردها، از خوانندگان خواسته می شود که به طور دقیق متن را مطالعه کنند تا مشخص شود متن، قصد بیان چه مفهومی را دارد. این مهارت ها در بالای مدل کوه یخ قرار دارد. در سطح بعدی استاندارد ها، دانش آموزان می بایست متن را از لحاظ ساختار و فرم مورد بررسی قرار دهند و ویژگی های ساختاری متن را استخراج کنند. در سطح آخر از طریق به کارگیری ایده ها و شناسایی ویژگی های ساختاری که به اصطلاح مرحله یکپارچه سازی دانش نامیده می شود، دانش آموزان به درک عمیق تری از متن خواهند رسید. در این مثال، معلم از دانش آموزان خواسته است تا مراحل فوق را در رابطه با یک شعر انجام دهند و مطابق با شکل زیر، دانش آموزان این مراحل را برای درک بهتر مفهوم شعر مورد نظر از مدل کوه یخ، انجام دادند.

مدل کوه یخ یکی از ابزارهای تفکر سیستمی است که بر مدل های ذهنی متمرکز است. خوانندگان مدل های ذهنی خود را هر بار که در فرآیند خواندن شرکت می کنند، بهبود می دهند. دانش آموزان برتر به طور مداوم الگوهای ذهنی خود را بر اساس درک خود از آنچه که خوانده اند، اصلاح می کنند. آنها در نهایت می توانند دانش خود را برای مقایسه متون مختلف به کار گیرند. درک واقعی از شعر زمانی رخ می دهد که دانش آموزان بتوانند اطلاعات را از متن بیرون بیاورند و ببینند که این اطلاعات چگونه با فهم و درک آنها مقایسه می شود و ارتباط برقرار می کند.

پس از خواندن شعر"مادر به پسر"(Mother to son)، دانش آموزان با استفاده از مدل کوه یخ، با مضمون شعر ارتباط بیشتری پیدا کردند. معلم این دانش آموزان گزارش داده است که عملکرد دانش آموزان در درک مفاهیم متون ادبی پس از معرفی این نسخه کوه یخ، به طور چشمگیری افزایش یافته است. دانش آموزان این دبیرستان همچنان به استفاده از مدل کوه یخ برای تجزیه و تحلیل متن و نشان دادن درک عمیق تر از آنچه که آنها می خوانند، تاکید دارند.

در پایان پیشنهاد می شود استفاده از این مدل کاربردی و دیگر ابزارهای تفکر سیستمی در جهت تدریس در مدارس کشور، توسط دبیران به کار گرفته شود.

منبع: watersfoundation.org


١٧:٠٠ - چهارشنبه ٢ اسفند ١٣٩٦    /    شماره : ٢٦٥    /    تعداد نمایش : ٩٢٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج