چاپ        ارسال به دوست

نقاط اهرمی از دیدگاه تفکر سیستمی

افرادی که به کار تحلیل سیستم‌ها می‌پردازند معمولا اعتقاد زیادی به نقاط اهرمی دارند .نقاط اهرمی محل‌هایی از یک سیستم پیچیده (مثل سازمان، اقتصاد، بدن، شهر و اکوسیستم‌ها) هستند که یک تغییر کوچک در یک جزء می‌تواند تغییرات بزرگی در همه اجزاء به همراه داشته باشد.

 متفکرین سیستمی بسیار علاقمند به نقاط اهرمی هستند، از آن جمله می‌توان به جی فارستر اشاره کرد. وی معتقد بود: "افراد به طور شهودی می‌دانند نقاط اهرمی کجا هستند". او می‌گفت: به دفعات شرکت‌ها را تحلیل کرده‌ام و یک نقطه اهرمی را یافته ام. شاید در سیاست موجودی انبار یا در ارتباط بین نیروی فروش، نیروی تولید یا حتی در سیاست‌های منابع انسانی. سپس به آن سازمان رفته‌ام و متوجه شدم که توجه زیادی نسبت به آن نقطه وجود دارد. همه در تلاش هستند که آن را در جهتی نادرست حرکت دهند.

با اتکاء به این سخن و موارد مشابه می‌توان گفت: نقاط اهرمی عمدتا یا شهودی نسیتند یا اگر هم باشند، ما آن‌ها را در جهتی اشتباه به کار می‌گیریم، به همین خاطر مشکلات را به طور سیستمی بدتر از زمانی می‌کنیم که پیش از دخالت ما بودند.

محل‌های مناسب برای مداخله (به ترتیب افزایش اثربخشی):

تا کنون تحلیل‌گران سیستمی به فرمولی سریع یا راحت برای یافتن نقاط اهرمی نرسیده‌اند و در واقع با مطالعه یک سیستم است که ما یاد می‌گیریم نقاط اهرمی کجا هستند، اما آنچه در ادامه ارائه خواهد شد 12 نقطه اهرمی (به ترتیب اهمیت) حاصل از چند دهه تلاش تحلیل‌گرانی هوشمند در زمینه تحلیل سیستم‌ها است که قطعا این موارد نسخه نهایی نبوده و با پیشرفت دانش سیستم‌ها می‌توان آن را بهتر و تکمیل‌تر نمود:

  1. نقاط ثابت، پارامترها، اعداد (مثل یارانه‌ها، مالیات، استانداردها).
  2. اندازه انباره‌ها و سایر متغیرهای متعادل‌کننده، نسبت به جریان‌های ورودی و خروجیشان.
  3. ساختار انباره‌ها و جریان‌های مواد (مانند شبکه‌های حمل، ساختارهای عمر جمعیت).
  4. طول مدت تاخیرها، نسبت به نرخ تغییرات سیستم.
  5. قدرت حلقه‌های بازخورد منفی، نسبت به اثراتی که این حلقه‌ها اصلاح می‌کنند.
  6. آورده حاصل از حلقه‌های بازخورد مثبت که پیش‌برنده سیستم هستند.
  7. ساختار جریان‌های اطلاعاتی (چه کسی به اطلاعات دسترسی دارد و چه کسی ندارد).
  8. قوانین سیستم (مثل انگیزاننده‌ها، تنبیه‌ها و قیود).
  9. قدرت افزودن، تغییر دادن، تکامل بخشید یا خودسازماندهی ساختار سیستمی.
  10. اهداف سیستم
  11. ذهنیت یا پارادایمی که سیستم (اهداف، ساختار، قوانین، تاخیرها، پارامترها و سایر موارد مرتبطش) بر مبنای آن شکل می‌گیرد.
  12.  قدرت ارتقاء بخشیدن پارادایم‌ها برای مواجهه با چالش‌های جدید

نباید فراموش کنیم که سیستم‌های پیچیده، پیچیده هستند، به همین خاطر عمومی‌سازی درباره آن‌ها خطرناک است.

 

 


١٤:١٤ - چهارشنبه ٣٠ خرداد ١٣٩٧    /    شماره : ٢٩٧    /    تعداد نمایش : ١٢٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج