چاپ        ارسال به دوست

تاریخچه متفکرین سیستمی (دوره آغازین)

تفکر سیستمی از گذشته های دور تا کنون، بسیار مورد توجه دانشمندان، در علوم مختلف بوده است و قواعد تفکر سیستمی به وفور در نظریات آنها، مورد استفاده قرار گرفته است. به همین دلیل، یافتن منبعی قابل اطمینان از متفکران سیستمی و بنیانگذاران این علم، امری دشوار است. در این مطلب سعی شده است تا تاریخچه مختصری از نخستین متفکرین سیستمی ارائه شود که شامل معرفی این افراد و تشریح نظریه های آنها است.

 

اسمیت: تقسیم بندی درون سیستم ها و رقابت بین آنها

آدام اسمیت (Adam Smith) (1723 تا 1790) یک اقتصاددان، فیلسوف و نویسنده اهل اسکاتلند بود.

او پایه های نظریه اقتصادی کلاسیک بازار آزاد را بنیان نهاد.

در "ثروت ملل" و سایر آثار او این ایده را مطرح کرد که بهره وری با تقسیم کار بهبود می یابد.

به عنوان مثال، تقسیم یک زیر مجموعه از جامعه در زیر سیستم هایی مانند قصابی، دمیدن و پخت، و غیره در نظر گرفته شدند.

اسمیت همچنین توضیح داد که چگونه علاقه شخصی و رقابت عقلانی می تواند رفاه اقتصادی را افزایش دهد.

 

 


 

 

داروین: جهش سیستم توسط تولید مثل همراه با اصلاح

چارلز داروین (1809 تا 1882) یک متخصص زمین شناسی و زیست شناس انگلیسی بود.

او در کتاب معروف خود "On the origin of species" و دیگر آثار به جا مانده ، نظریات خود را در رابطه با تکامل در علم زیست شناسی بیان کرده است.

ایده اصلی او اغلب به اشتباه تفسیر شده است.

در این زمینه، نظریه او در مورد این است که چگونه جهش های تکاملی به سیستم ها کمک می کند تا در یک محیط پویا، تغییر کنند و خود را از آسیب های احتمالی، مصون نگاه دارند.

 


 

برنارد: حلقه های بازخورد هومیوستاتیک

کلود برنارد (Claude Bernard) (1813-1888) یک فیزیولوژیست فرانسوی بود که به عنوان "پدر فیزیولوژی تجربی" نام گرفت.

وی مفهوم "هوموتازیست" (homeostasis) را ترویج داد; این ایده که زندگی به ثبات محیط داخلی بدن بستگی دارد.

وی در این زمینه بیان کرده است که:"بدن زنده، گرچه نیاز به محیط اطراف دارد، با این حال نسبتا مستقل از آن است".

برنارد ایده ی انقلابی را مطرح کرد که بر مبنای آن سیستم ها از طریق "کنترل حلقه های بازخورد" خود را حفظ می کنند.

  

 


 

اسپنسر: سیستم های اجتماعی به عنوان سیستم های ارگانیک

در سال 1803، هنری د سنت سایمون اظهار نظر در مورد توصیف جامعه را با استفاده از قوانین مشابه با علوم فیزیکی و زیست شناسی، ابراز کرد.

ریشه های مفهومی رویکرد سیستمی (سیستم های اجتماعی) به طور کلی به قرن نوزدهم بر می گردد.

هربرت اسپنسر (Herbert Spencer) (1820 تا 1903) فیلسوف انگلیسی، زیست شناس، انسان شناس، جامعه شناس و نظریه پرداز سیاسی لیبرال بود.

هربرت اسپنسر مطالعات زیادی روی سیستم های اجتماعی انجام داد.

 

 


 

مارکس و انگلس: ماتریالیسم دیالکتیک

کارل مارکس (Karl Marx) (1818 تا 1893) بر روی اقتصاد سیاسی و فلسفه هگلی (Hegelian) کرد.

او فیلسوف، اقتصاددان، نظریه پرداز سیاسی، جامعه شناس، روزنامه نگار و سوسیالیست انقلابی بود.

فریدریش انگلس (Friedrich Engels) (1820 تا 1895) فیلسوف آلمانی، دانشمند علوم اجتماعی، روزنامه نگار و بازرگان بود.

آنها با هم تئوری مارکسیستی را بنیان نهادند (در ارتباط با داروینیسم) که اصل آن ایدئولوژی به نام "ماتریالیسم دیالکتیک" (dialectic materialism) است.

با وجود نیت های خوب این دو، این نظریه شبه علمی، منجر به شکل گیری دیکتاتوری های وحشیانه ای شد.

لنین، استالین و مائو زدونگ از جمله این دیکتاتور ها بودند.

 

 


 

پارتو: سیستم اجتماعی به عنوان هومئوستاتیک

ویلفردو پارتو(Vilfredo Pareto ) (1848-1923) مهندس ایتالیایی، جامعه شناس، اقتصاددان، دانشمند و فیلسوف بود.

او پژوهش های فراوانی در اقتصاد به ویژه در مطالعه توزیع درآمد و در تجزیه و تحلیل تقسیم بندی  افراد جامعه بر مبنای این توزیع، انجام داد.

امروزه اصل پارتو معمولا به معنای معلول شدن 80 درصد از اثرات یا هزینه ها از 20 درصد علل یا الزامات است.

در "بررسی تعادل سیستم های اجتماعی" پارتو پیشنهادات جغرافیایی-اجتماعی را ارائه کرد.

سیستم اجتماعی پارتو یک نهاد اجتماعی است که نقش ها و قوانین خود را حفظ می کند و در برابر تغییرات، از خود مقاومت نشان می دهد.

ایده پارتو توسط بسیاری از جامعه شناسان، به خصوص پارسونز (Parsons) استفاده شده است.

  

 

 


 

دورکیم: آگاهی و فرهنگ جمعی

امیل دورکیم (Emile Durkheim) (1858-1917) در مورد اینکه چگونه جوامع می توانند یکپارچگی و انسجام خود را در برابر مدرنیته حفظ کنند، مطالعه می کرد.

او مشتاق بود تا پذیرش یک جامعه به عنوان یک موجودیت معنادار گرا را ترویج دهد.

وی در زمینه تقسیم کار در جامعه در سال 1893، ایده "آگاهی جمعی" (collective consciousness) را ارائه کرد که به صورت زیر تعریف می شود.

"کل اعتقادات و احساسات مشترک اعضای عادی یک جامعه، یک سیستم مشخص تشکیل می دهد که می توان آن را آگاهی جمعی یا مشترک نامید. "

دورکیم فرض می کند افرادی که در یک گروه قرار می گیرند، به تشکیل "جامعه" تبدیل می شوند که یک سیستم تعیین شونده با فرهنگ خودشان است.

او به "انسجام فرهنگی" اعتقاد داشت و "آگاهی جمعی" را به عنوان یک نیروی متحد در جامعه معرفی کرد.

 

 


 

ترید: سیستم اجتماعی به عنوان یک پدیده در حال ظهور تحت تاثیر اقدامات افراد است

گابریل ترید (Gabriel Tarde) (1904-1894) یک جامعه شناس فرانسوی، جرم شناس و روانشناس اجتماعی بود.

او بسیار تحت تاثیر روش شناسی و نظریه دورکیم بود.

او جامعه را تحت تاثیر تعاملات روانشناختی میان افراد مورد بررسی قرار داد.

 

 


 

وبر: یک مدل بوروکراتیک

ماکس وبر (Max Weber) (1864-1920) به طور گسترده ای در مورد دین، سیاست، اقتصاد و بوروکراسی مطالعه کرد.

وبر سه اصل اساسی را برای سازمان های انسانی تعیین کرد.

نقش ها: کار بین نقش هایی با وظایف تفکیک شده، تقسیم شود (نطریه آدام اسمیت).

سلسله مراتب: زنجیره ای از ارتباطاتی که ظرفیت نقش ها را برای مجازات دیگر افراد مشخص می کرد.

 تخصیص: تخصیص افراد واجد شرایط به نقش ها.

 


 

هندرسون: معانی با تعاملات بین بازیگران نقش ها، در ارتباط هستند

لارنس جوزف هندرسون (Lawrence Joseph Henderson) (1878 تا 1942) مفاهیم تنظیم پارامترهای فیزیولوژیکی را بر رفتار اجتماعی اعمال کرد.

او سیستم های اجتماعی را با اشاره به جامعه شناسی پارتو، اما در مقابل نظریه او، توصیف کرد.

علاقه او به معانی است که در تعاملات بین دو یا چند نفر که مسئولیت های نقش ها را بر عهده دارند، جاری می شود.

او بر دیگر جامعه شناسان مانند هاروارد و به ویژه تالکوت پارسونز، بسیار تأثیر گذاشت.

  

 


 

پارسونز: تئوری عمل (action  theory)

تالکوت پارسونز (Talcott Parsons) (1902-1979) یک جامعه شناس آمریکایی بود که نظریه کلی را برای مطالعه جامعه، تحت عنوان تئوری عمل به وجود آورد.

پارسونز زمینه متافیزیکی (نه علمی) را برای نظریه سیستم و سایبرنتیک ارائه کرد.

پارسونز تئوری سیستم های اجتماعی را از لحاظ شخصیتی و تاثیر گذاری پارامترهای فرهنگی، ترسیم کرد.

وی در نظریه خود، الگوی یک سیستم اجتماعی و فرهنگی را طبقه بندی کرده است و سپس بحث می کند که چگونه طبقات با یکدیگر همپوشانی دارند یا ارتباط برقرار می کنند.

 

در مطالب بعدی، با معرفی اندیشمندان دوره کلاسیک و دوره معاصر رویکرد تفکر سیستمی، همراه ما باشید.

منبع:www.grahamberrisford.com

 

 

 


١٠:٣٠ - يکشنبه ٢٦ فروردين ١٣٩٧    /    شماره : ٢٧٤    /    تعداد نمایش : ٣٠٧


نظرات بینندگان
کاربر مهمان
1397/02/03 16:45
0
0
بسیار عالی . تشکر از مطالب جالبتون
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج